Plantaardige(r) challenge

Via mijn werkgever doe ik mee met een "meer plantaardig eten challenge" van ProVeg. Voor mij als vegetariër is de uitdaging op zich niet zo groot, maar een uitdaging is altijd leuk en misschien komen er nog a-ha-momenten langs. Het leuke van de challenge is ook dat je het met collega's samen doet, in een app/via een website met een keur aan recepten. Voor dat laatste hoef je natuurlijk niet aan de challenge mee te doen. Je kunt gewoon hun website bezoeken. 

De aftrap van de challenge was vorige week maandag met vega(n) lunch op het werk en een lezing over het belang van een plantaardig dieet. Zo blijken vleeseters vaker last te hebben van een aantal chronische aandoeningen dan vegetariërs of veganisten. Ik val buiten die geluksboot voor vegetariërs, met mijn drie chronische aandoeningen, die dan ook nog genoemd werden. Maar minder kans op kanker, diabetes 2 en hart- en vaatziektes klinkt goed. Zeker als ik bedenk dat twee van deze drie volop in mijn familie voorkomen. En ja, ik weet dat het gaat over kans en dat dat verder niet zegt dat je dús deze ziektes niet krijgt. Met een bingokaart aan klachten, is elke kansverkleining mooi meegenomen. Ook al krijg je het later in het leven, dan is het al winst. 

Meer plantaardig eten is ook beter voor het milieu, wat dus ook weer gunstig is voor de algemene gezondheid, en dieren welzijn, maar dat spreekt natuurlijk voor zich. Wil je meer weten? Kijk op hun website. Er is genoeg te lezen daar. Dit is geen praatje om je de plantaardige richting op te duwen, maar om het over mijn challenge te hebben.  

De gezamenlijke lunch was verder wel leuk en gezellig en vooral ook heel lekker.  

Veel mensen denken bij vega(n) gelijk aan 'niet lekker' of 'gezond'. Een eerste klik op de recepten van ProVeg maakt duidelijk dat vega(n) niet per se gezond en 'niet lekker'* is. Bij de eerste klik zie je namelijk dit: 

Hmm.. Pastel de Nata, ik ben geïntrigeerd! Dat is wel mijn favoriete Portugese taartje. En wat te denken van vegan Meringue? Er gaat een wereld open! Nu al! Na één klik!

In een eerdere blog gaf ik al aan dat ik zoveel mogelijk plantaardig** eet, maar dat mijn darmen me daar nogal eens mee in de weg zitten. Het is voor mij van belang om rekening te houden met FODMAP's en degene waar ik last van heb, zitten vooral in bonen en cashewnoten, dé eitwitleveranciers van de veganist. Gelukkig las ik ook op een website voor FODMAP-diëtisten dat tofu, hoewel gemaakt van bonen, juist weer FODMAP-vriendelijk is. 

Tofu vind ik een lastig ingrediënt. Een vriendin van mij vindt het heerlijk, ik kom niet verder dan 'niet heel vies'. In Chinese gerechten van diverse Chinese restaurants is het vaak wél lekker, dus mogelijk doe ik iets niet helemaal goed. Mijn uitdaging voor de komende maand is dus om meer recepten te zoeken en gerechten te maken met tofu. De woensdag is daar een goede dag voor, omdat het mijn vrije dag is. 

Op de site van ProVeg zijn al een hoop recepten te vinden. Mogelijk zitten er een paar makkelijke gerechten bij, die ik naadloos in kan passen in mijn normale eetgewoontes. Want dat is wel iets, waar ik gelijk tegenaan loop in de app: een ontbijt is niet gewoon een broodje pindakaas, nee er moeten voorbereidingen gedaan worden. Umpf. Alsof ik daar 's avonds aan denk. Maar goed, misschien is wat variatie in m'n dagelijkse menu voor wat betreft ontbijt en lunch ook nog een leuke extra uitdaging.  

We gaan het zien. Afgelopen zondag was de tofu door m'n roerbakgerecht goed te doen. Alvast een stukje uitdaging geslaagd. 🎖

 

* ik probeer zoveel mogelijk om 'vies' als het over eten gaat te vermijden

 ** het is gek maar 'plantaardig eten' klinkt vriendelijker dan vegan, voor mijn gevoel. 

Buikpijn

Afgelopen dinsdag zat ik met vreselijke buikkrampen op de bank. Ik wist niet waar ik het zoeken moest. Kruik hielp niet, dekentje hielp wel/niet/wel/niet en afleiden was ook geen succes. Het voelde alsof iemand een skippybal tussen m'n darmen had geplaatst en opgeblazen. Zó erg had ik het nog noooit gehad. Dacht ik. 

Toen de pijn wat afnam en het verstand weer de overhand kreeg, besefte ik dat dit niet klopte. Zo'n tien jaar terug deed ik het FODMAP-beperkt diëet, om te kijken of, en dan wel welke, voedingstoffen van invloed waren op mijn aanhoudende buikpijnen. 

Dit bleek het geval. Na zes weken allerlei voedingsmiddelen vermeden te hebben, werd na voorzichtige blootstelling van een aantal producten, die ik voorheen dagelijks at, de buikpijn heviger. Grootste boosdoeners waren uien, appels, cashewnoten (waarvan ik onterecht dacht dat ze wel konden en die me zodoende een pijnlijke middag bezorgden), kool en bonen. Gelukkig reageer ik niet gelijk op deze producten, maar ik moet niet 'stapelen'. Bonen kunnen, maar er mag geen heel ui meer doorheen. Een stukje voor de smaak doe ik nog wel. Bonen kunnen ook niet elke dag. En na een bonenmaaltijd moet ik 's avonds niet nog een schaaltje cashewnoten leegeten. 

Terugkijkend naar mijn eetgewoontes van de afgelopen tijd, drong tot me door dat ik de FODMAP-regels steeds meer aan m'n laars gelapt heb. Zondag at ik een heerlijke vegan lasagne met linzen, maandag een grote portie vleesvervanger op basis van sojabonen en toen man met z'n bakje cashewnoten naast me ging zitten, kon ik er niet afblijven. Even vergeten waarom ik er altijd wél afbleef, zoveel is duidelijk. 

Even weer een pas op de plaats dus. Even uitzoeken ook wat ik nou wel of niet kon nemen. Was die perensap bij de leesclub wel slim?  De dagelijkse rauwe wortel op het werk zou volgens alle websites geen probleem moeten zijn, gelukkig, want soms heb ik het idee dat ook die last van geeft. 

De dagelijkse vraag 'wat eten we vandaag' is ineens weer een stukje lastiger. Vooral in combinatie met de eiwitnoodzaak, waar ik eerder over schreef. Dat 'handje nootjes' blijkt ook ineens geen goed idee meer. Amandelen en hazelnoten stonden tien jaar terug volgens mij nog op de veilige lijst, daarom kies ik altijd een mix zonder cashews. 

Intensief bestuderen van allerlei overzichten op diverse websites leert mij dat tofu en sojadrink wel veilig zijn, dus misschien was de vleesvervanger toch niet het probleem. Maar wat dan wel? Door de spreekwoordelijke bomen ben ik het bos volledig kwijt. Wás er überhaupt wel een bos of kwam deze buikpijn ergens anders vandaan. En wat durf ik wel en niet aan? De buik is duidelijk nog niet tot rust gekomen, dus voorzichtigheid is geboden. 

 

Geen appels dus. Deze haalde ik in 2016 van mijn eigen boom

 

 

Fibromyalgie en eten

Ik zit (ook) op Pinterest en daar zie ik regelmatig teksten voorbij komen als: "Wat (niet) te eten met fibromyalgie" Hoe interessant het ook klinkt, ik ben wat sceptisch.

Al op mijn 16e kreeg ik van de huisarts te horen dat ik een 'spastische dikke darm' had. Vrij vertaalt: "je hebt pijn, we weten niet waarom, en je zult ermee moeten leren leven" Nog steeds herkenbaar, kun je wel zeggen. Inmiddels, 30 jaar later, heb ik al diverse onderzoeken gehad, want de pijn bleef en werd af en toe ondraaglijk. Het goede nieuws: Ik heb geen galstenen of nare ontstekingen, de blinde darm zag er gewoon gezond uit en bij de baarmoeder kon men ook geen ongeregeldheden ontdekken. Nadeel: de pijn bleef opspelen en geen idee waarom. PDS of prikkelbare darm syndroom noemen ze dat nu.

Vorig jaar kwam ik bij toeval op internet in aanraking met het FODMAP-dieet. 
Iedereen die wat heeft gelezen over gezond eten weet van glutenallergie en lactose-intolerantie, die buikklachten kunnen veroorzaken. In Australië kwam men erachter dat meer moleculen in het voedsel hier verantwoordelijk voor kunnen zijn. Op de site van het Martiniziekenhuis legt men uit dat darmbacteriën deze moleculen fermenteren, waardoor er gasvorming kan ontstaan, je last kunt krijgen van diarree of juist verstopping. Het is niet bekend waarom de ene persoon hier last van krijgt en een volgende niet.

Deze FODMAPs komen in allerlei (gezonde!) etenswaren voor: granen, groentes, fruit, zuivel en bonen. Wanneer je aan het dieet begint, krijg je een lange lijst, waarin de meest voorkomende producten zijn onverdeeld in een groene, oranje en rode lijst. Logischerwijs: van de rode producten moet je zo min mogelijk binnenkrijgen, van de groene mag je eten wat je wilt.

Snert is dus ook geen goed idee... maar wel lekker

Op de rode lijst staan onder andere uien, knoflook, champignons, appels, tarwe (niet alleen glutenvrij, tarwe in het algemeen), spelt, alle bonen, melk. Dit zijn zo de ingrediënten, die mij het eerst opvielen. Ingrediënten die ik elke dag at. Na een gesprek met mijn huisarts maakte ik een afspraak bij een diëtiste. Als vegetariër wilde ik niet zomaar in het wilde weg gaan schrappen.

Mede door alle verhalen, die over voeding de ronde doen, had ik hoge verwachtingen. Ik hoopte niet alleen van mijn buikpijn verlost te worden, maar misschien werd zelfs de eczeem minder of nam de vermoeidheid wat af. Alleen daarvoor zou ik zo'n dieet al aangaan! Dus at ik 6 weken lang FODMAP-arm. In het begin een hele klus, maar na een paar weken was ik er eigenlijk wel aan gewend. Gelukkig is er tegenwoordig al veel dieetvoer te krijgen, maar vegetariër kon ik niet echt meer blijven, zo zonder bonen en granen. Af en toe at ik een stukje vlees.

Het dieet werd een voedingsontdekkingsreis. Nu ik veel van mijn dagelijkse gewoonte-etenswaren niet meer kon gebruiken, moest ik op zoek naar de voor mij meer ongewone smaakmakers. Zo gebruikte ik, naast selderijknol, ineens paksoi in de sauzen. Helaas bleek ik daar wel op te reageren, het stond onterecht in de 'veilige' lijst.  Dus het dieet hielp! Andere groente, die ik ontdekte, was pompoen en pastinaak. Met boekweit maakte ik blackberry-muffins en koekjes die, na toevoeging van wat haver, in de tweede lichting een stuk beter smaakten. Hoewel de invloed op mijn darmen goed was, merkte ik geen verschil met mijn vermoeidheid, gewrichtspijn of eczeem. Dat bleef allemaal onveranderd aanwezig.

Om een lang verhaal wat in te korten: Ik bleek dus te reageren op bepaalde moleculen uit bijvoorbeeld uien en appels (die gewoon in 3 FODMAP-groepen vallen), tarwe en bonen, maar niet in die mate dat ik hier helemaal mee moet stoppen. Ik moet oppassen met 'stapelen', wat inhoud dat ik best gewoon brood kan eten, maar dat ik dat niet elke dag kan combineren met appels en uien. Nu ik dat weet, kan ik mijn buikpijn redelijk onder controle houden en als het opspeelt, ga ik gewoon helemaal weer een weekje fodmapvrij. Met appels ben ik gestopt, want daar reageer ik heel snel op. Zo krijg ik gelijk wat variatie in mijn fruitinname, het gemak van de appel is niet zomaar te vervangen.

Opvallend genoeg kon ik in de vakantie alles eten zonder direct klachten te krijgen. Dagelijkse stress speelt kennelijk een rol. En hoewel anderen met fibromyalgie of eczeem baat blijken te hebben bij het toevoegen of verwijderen van bepaalde producten in hun dagelijks dieet, ga ik ervan uit dat dat voor mij niet werkt. Ook van E621, hét e-nummer waar veel over te doen is, de schuld van alles zeg maar, heb ik geen aanwijsbare klachten. Dat scheelt dan weer etiketten lezen.

Ik heb hiervan geleerd dat gezond eten natuurlijk het streven is, maar niet de oplossing voor alles, zoals bepaalde websites je proberen aan te praten. En wat voor de één gezond is, kan bij de ander klachten veroorzaken. Het best kun je dat proefondervindelijk ontdekken. Variëren met gezonde voeding kan, maar alles voor zoete koek slikken zal ik niet snel doen. Ook zomaar productgroepen uit je dagelijkse voeding schrappen, kan schadelijker zijn dan mensen zo verwachten. Ik zou dus altijd een diëtiste adviseren.

(Ook hier is nog een site over het FODMAP-arme dieet, met diverse recepten)