#WOT: Reflecteren

Reflecteren betekent letterlijk: beschouwen of overdenken. Reflecteren is het terugblikken op je eigen handelen en ervaringen, daarover nadenken en vandaaruit nieuwe keuzes maken. Reflectie is de motor van ontwikkeling, want als je niet terugkijkt wat anders en beter kan, zie je ook geen ontwikkelpunten.
Wijleren.nl

Zo aan het einde van het jaar reflecteer ik wat af. Mijn eerste alles zonder m'n moeder, soms komt het even binnen. Ik reflecteer op haar leven, hoe zij was, was zij kon, wat een aanwezigheid ze altijd was. En wat een gemis dat ze er niet meer is, hoewel ik vooral m'n moeder van een paar jaar terug mis. Hoe lief ook, die was ze al een tijdje niet meer. Iets wat ze heel moeilijk vond. 

Terugkijkend op het leven van mijn moeder, kan ik niet anders dan de vergelijking maken met mijzelf. Op mijn leeftijd was mijn moeder een energieke en actieve vrouw. Ze werkte 40 uur per week in een winkel, liep dus de hele dag, en voor of na die werkdag wandelde ze nog een uur in het bos. Een paar jaar later ging ze een dag korter werken, om op die vrije dag op mijn kinderen te passen. Op de kinderen van mijn zus paste ze ook regelmatig en zo zat ze op haar vrije dag meestal met 4 kinderen. Daarnaast was ze mantelzorger voor mijn oma. 

Daar steek ik enigszins schril tegen af. Ik ben blij dat ik weer 20 minuten per dag kan wandelen. Mijn werk is vooral zittend. De kinderen zijn uit huis, kleinkinderen om op te passen zijn er niet en mantelzorgen hoef ik ook niet meer. En toch heb ik geen energie over. 

Natuurlijk is dat niet mijn schuld. Maar door dit contrast in energie en gezondheid ben ik wel meer gemotiveerd om mezelf weer bij kop en kont te pakken en aan de slag te gaan. Dat is waarom ik steeds weer die moeite doe om meer te bewegen, toch te letten op gezond eten, enzovoorts. Ik wil namelijk na mijn pensioen ook nog leuke dingen doen en mijn pensioen gaat nog weer een stuk later in dan bij mijn moeder het geval was. (misschien ook niet)

Ja, dit zijn zo gedachten die door mijn hoofd gaan. Dit is hoe ik reflecteer. Maar vooral denk ik met plezier en liefde aan de tijd die ik met mijn ouders heb gehad, aan het leven dat zij hadden en hoe fijn het vroeger was. 

Doe je mee?
#WOT of Write on Thursday. Een Engelse aanduiding voor iets wat ik op een Nederlands blog (Machtige Muizenissen voorheen Ipixitude) vond. Het idee is elke donderdag een blog te schrijven over het woord van die dag, dat door @ireenbertholee verzonnen wordt.  

Bedrijfsuitje 2019

 "We gaan in Dafjes rijden", vertel ik enthousiast aan een (jongere) collega, wanneer ik het heb over een bedrijfsuitje. 

"Wat is dat, een Dafje?", vraagt hij

Ik zie de generatiekloof als een soort krater tussen ons inslaan en kijk hem verbijsterd aan. Wat is een Dafje? Wow, waar zal ik beginnen? Ik stamel wat over 'autootje', 'variomatic' en 'net zo snel voor- als achteruit'. "Ohja, een Daftruck ken ik wel", zegt hij opgelucht. Missie mislukt.

Nou is een Dafje bij mij sowieso pure nostalgie, want mijn ex en ik hadden er vroeger één. En ik vónd het leuk, m'n kleine 46-je. Kijk 'm hier staan, in het mooie Bretagne. (jaja, onduidelijke fotovanfoto, auto in de kleur van de achtergrond, beetje jammer. Toen wist ik nog niet dat ik ooit met deze foto een punt wilde maken)

Toen er op een dag een klep door de zuiger ging (geen idee, maar de motor was kaduuk) ruilden we 'm in, met pijn in het hart. Anderhalf jaar lang was hij ons vervoer. We gingen ermee naar Bretagne en Zuid Frankrijk en hadden veel bijkijks. Ergens hoog in Zwitserland troffen we zelfs nog een Zwitserse Daf 33 in uitstekende staat. Zo leuk om te zien! En toen moest ie weg. Dat de relatie niet lang daarna voorbij was, heeft hier natuurlijk niets mee te maken, maar voor de auto hoefden we niet meer bij elkaar te blijven.

Het bedrijfsuitje was met andere collega's dan diegene die ik eerder noemde, maar ook hier was het fenomeen Daf voor een aantal nieuw. Mijn (jongere) collega's hadden er geen problemen mee mij te laten rijden. Het was even wennen, maar ging natuurlijk goed. Gas geven en remmen, moeilijker dan een botsautootje is het niet. Toch leek de auto raar op te trekken. 

Op aanwijzingen van een puzzeltocht maakten we een rit door het mooie Drenthe. Wij gingen hartstikke goed. Aan kop!

Helaas kregen we pech. Gescheurde aandrijfriem. Daarom trok het autootje ook zo raar op. Kwam vaker voor, zeiden ze van de organisatie. Sja, die Dafjes zijn natuurlijk al van een bepaalde leeftijd.

En dus zaten we daar te wachten op vervangend vervoer. Idyllisch langs een mooie vaart. Dat was op zich ook geen straf. Het weer was heerlijk. Wel frustrerend om de collega's die minder snel waren geweest, lachend voorbij te zien 'scheuren' (echt, dat kan amper in een Daf), maar mijn groepje heb ik beter leren kennen. Tot zover de teambuilding geslaagd.

Nadat de vervanging gebracht werd, reden we weer vrolijk verder. We waren niet eens als laatste binnen!

(dit uitje was in juni 2019. Vond het te leuk om niet alsnog te delen)

Wat leuk eigenlijk

Bij de blog van afgelopen zaterdag over Frustraties, ging ik op zoek naar een foto van mezelf die ik pas nog had gezien. Maar welke zoekopdracht had ik gebruikt? Hoe kwam ik hem waar tegen? Géén idee. Daarom ben ik mijn andere blog maar door gaan bladeren. En wat was dat léuk!

De blog begon als een uitdaging en een blogrevival voor mij. Daarna heb ik langere tijd geworsteld met het concept van een 365-dagen project. Elke dag een blog of foto of tekening. Pas toen ik een site tegenkwam waarop elke maand een lijst met 'foto per dag' opdrachten geplaatst werd, lukte het me aardig. 

Teruglezen op dat blog is een echte 'trip down memory lane'. Aan de hand van de foto-opdrachten hield ik een soort dagboek bij. Er komen dingen langs, die ik alláng vergeten was. Ook veel dingen die ik me nog vaag herinner en dan zijn er natuurlijk nog de vele gebeurtenissen, die me nog helder voor de geest staan, maar waarvan ik vergeten was dat ik erover schreef. Of dat ik nou net déze foto maakte. 

De hond was een dankbaar foto-object. Mijn 'dochter' bracht vaak ideeën aan. Dat was vast mede doordat hij* door omstandigheden veel thuis was en dus mee kon denken. Voor de foto-opdrachten probeerde ik zoveel mogelijk op de dag zelf de foto te maken, die te maken had met mijn activiteit die dag. Soms was het iets dat ik tegenkwam, andere keren zocht ik passende objecten bijeen. Vaak ook gebruikte ik een foto uit m'n archief. Zoals de foto van afgelopen zaterdag. 

In elk geval stimuleert dit me wel om te blijven bloggen. Niet voor de 'kijkcijfers' maar voor mezelf. 

 * mijn oudste is trans. Op momenten dat ik het over vroeger heb, is het lastig het hij en zij te scheiden of te plaatsen.

Hun leven, ons leven

 We zagen hun hele leven aan ons voorbij gaan

Afgelopen weekend was ik bij m'n zus. Het is nu ruim een half jaar geleden dat mijn moeder overleed. Mijn vader verliet ons tweeënhalf jaar eerder, dus nu zijn we wees. Een raar idee, waar we nog niet helemaal aan gewend zijn. 

Bij het opruimen van hun huis kwamen er veel, heel veel, fotoboeken tevoorschijn. Van die hele oude, die door het vele bekijken al lang geleden uit elkaar vielen, tot kleine multomapjes, waar m'n vader hun laatste vakanties in bijhield. Mijn zus nam dat allemaal mee naar huis en we spraken af dit een keer uit te zoeken. Zover waren we afgelopen weekend dus.

Mooi leven
Mijn moeder heeft na het overlijden van mijn vader veel teruggedacht aan hun leven samen. "We hebben een mooi leven gehad", zei ze vaak. Daarvan vonden we veel terug in de foto's. Mijn opa, haar vader, drukte zelf foto's af, dus van haar jeugd waren veel foto's, maar ook vooral veel foto's dubbel. Helaas ging opa later over op polaroid en hoewel dat in die tijd leuk was, gelijk de foto bekijken, nu zijn deze foto's niet zoveel meer waard als afbeelding. 

Mijn vader ging op jonge leeftijd naar zee en maakte heel veel foto's van boten. En havens. Dat laatste klinkt leuk, maar zijn toestel kon niet inzoomen. Dus zie je veel zee met een vage toren of heuvel in de verte en daar staat dan bij welke haven dat is. Uhuh, het zal. Dat zijn dan ook nog kleine afbeeldingen in zwart-wit. (en scheef uiteraard, want gemaakt op een varend schip). Daarnaast zijn er ook veel foto's van bemanningsleden en veel lol.

Er zijn ook nog foto's van de ouders van mijn ouders en nog een paar van generaties daarvoor. Van sommigen weten we nog ongeveer wie dat zouden moeten zijn. Ander gezichten zeggen ons niets. Er is een foto van een actrice: zus van opa of tante van oma? We weten het helaas niet. Wel vaker denken we 'goh, hadden we dat nog maar even kunnen vragen'. 

Daar zijn we
Van mijn zus haar eerste levensjaren zijn heel veel foto's. Zij was namelijk aan 'beide kanten' het eerste kleinkind én ze ging met mijn ouders mee op het schip waar m'n vader kapitein was. Jarenlang voer ze mee rond de Middellandse zee. En de grootouders konden het doen met de foto's en films. Tegen de tijd dat ik geboren werd, ging mijn zus naar de kleuterschool en bleef mijn moeder met ons in Nederland. Er werden nog enkele foto's gemaakt om naar mijn vader te sturen, maar een stuk minder. Waarschijnlijk kwamen de foto's ook niet goed aan in het Suezkanaal, waar hij met vele anderen een paar maanden (gelukkig geen jaren) vast zat. 

Van een groot gedeelte van onze jeugd zijn verder weinig foto's, want mijn ouders hadden geen fototoestel. Met vakanties leenden ze camera van mijn opa. Totdat ik op achtjarige leeftijd een toestelletje kreeg. Maarja, rolletjes hè. En niet zoveel geld natuurlijk. Zesendertig foto's van een vakantie van drie weken. Dat schiet ik nu in een half uur vol, als ik een mooi torentje zie. (inside joke in mijn gezin) De foto's die ik met mijn toestelletje maakte, gingen ook in mijn eigen fotoboek. Die lagen niet meer bij mijn ouders.

De foto's die er verder zijn, zijn van feesten (wie is er nú weer jarig?) en familieweekenden van mijn moeders familie. Wat erg grappig was om te zien, was dat mijn zus tijdens zo'n weekend een trui aan het breien is en dat ik een tijdje later die trui aan heb. En we konden ons geen van beiden die trui herinneren. 

Wat op al die foto's wel duidelijk is, is dat ze inderdaad een mooi en vol leven hebben gehad. Veel lol, veel liefde en veel reizen ook. Uiteraard werden er alleen op hoogtijdagen foto's gemaakt, maar wat we zien is veel plezier. Gekke bekken, vooral van m'n vader. De slappe lach bij zowel de oma's (de opa's maakten de foto's?) als onze beide ouders en de familie. En bij onszelf, natuurlijk.

Wat doen wij
Al die foto's zetten ons wel aan het denken. Wat laten wij hoe aan onze kinderen achter. Moeten we de foto's nog beter documenteren. Gaan we al weggooien of laten we dat toch aan hen. In het digitale tijdperk zijn er in elk geval veel méér foto's. Daar kan sowieso een groot gedeelte van weg, want dubbel en/of onscherp of weer hetzelfde onderwerp (torentje), maar dat is dan ook een klik met de muis. Het zijn geen dozen vol met levens. 

Want zo voelde het, we gooiden een deel van het leven van mijn ouders en hun ouders bij het oud papier. Maar we kunnen ook niet alle foto's gaan bewaren van feesten, waar we zelf niet bij waren, waar we de rest van de mensen niet van kenden en die ons dus niets zeiden. Een gedeelte daarvan gaat nog naar de overgebleven broers en zus. Maar de rest? Voor wie bewaar je dan zoiets?

Wat bleef zijn foto's van de diverse familiefeesten en gezamenlijke vakanties. Foto's waarop mijn ouders stonden te stralen, want dat deden ze. Ze hadden een mooi en liefdevol leven, zo samen.

Wat ik ook nog vond is in elk geval één hond in dé stoel, waar ik in een eerdere blog over schreef. Ja, daar heb ik uiteindelijk kennelijk toch foto's van gemaakt. Niet van beide honden, want ze bleven nooit liggen.

Hoe slim zijn dieren

Op dit moment lees ik het boek Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn van Frans de Waal. Dit boek deed me denken aan iets, wat me ooit opviel bij onze honden thuis. 

Zolang ik thuis bij mijn ouders woonde, hadden we honden. Het grootste deel van mijn jeugd waren dat de Welsh Terriërs Pittah (mannetje) en Burley (vrouwtje). Burley was slachtoffer van doorfokken. Haar tong was tekort, wat erg lastig drinken was voor haar, en ze kon niet springen. Hoewel ze elk een mandje hadden, sliepen ze graag samen in een grote draaistoel. Daar kon je ze zo'n beetje uittekenen. Omdat Burley niet zo goed kon springen, was in de stoel komen een hele klim voor haar. 

Onze woonkamer keek uit op de tuin en de ramen kwamen tot op de grond. Dat was fijn voor de honden, want Welshjes zijn niet zo groot. Zo konden ze toch naar buiten kijken. Zodra er een kat door de tuin liep, gingen ze samen tekeer om deze indringer te verjagen. 

Burley en Pittah tijdens vakantie

Op een dag lag Pittah alleen in de stoel. Burley wilde erbij klimmen, maar kreeg een grauw van haar mannetje. Het was duidelijk wie de baas was, Pittah lag in de stoel en Burley moest maar een ander plekje zoeken. Maar Burley liet zich niet kennen. Ze keek even voor zich uit en rende vervolgens blaffend naar het raam, waar ze tegen een lege tuin tekeer ging. Pittah dacht dat er heel wat was, sprong uit de stoel om z'n vrouwtje bij te staan. En dat was de bedoeling. Zodra Pittah uit de stoel sprong, draaide Burley zich om en klom erin. Toen Pittah erachter kwam dat er in de tuin niets te beleven was, kennelijk had hun gezamenlijke inspanning de indringer verjaagd, draaide hij zich om en sprong ook weer in de stoel. 

Missie geslaagd. 

Ik zat er echt met verwondering naar te kijken. Ons hondje hield haar partner gewoon voor de gek om haar zin te krijgen. Zo uitgekookt! Zo slim kunnen dieren dus zijn. 

Burley dronk tijdens vakanties graag bij de buitenkraan

Er zijn geen foto's van de hondjes samen in de stoel. Binnen fotograferen was niet echt makkelijk in die tijd, met de instant camera die ik had. De foto's die ik buiten van ze wilde maken als ze bij elkaar lagen, zijn allemaal mislukt. Steeds als ik eraan kwam, stonden ze op. Verder zijn een groot deel van de foto's enorm verkleurd. Daarom de foto van een drinkende Burley in zwartwit, zodat er nog wat te zien is. 

(Tweede herinnering al deze week. Is het de herfst?)

Oh wat regent het

 Het regent, oh wat regent het

Dit is de eerste zin van een kindergedicht dat mijn moeder vroeger af en toe opdroeg. Zelf kwam ze ook niet verder dan deze zin, volgens mij. Of is dat zo in mijn herinnering, omdat ik niet verder kom? Het is een nogal lang gedicht. Op dagen als vandaag spookt deze zin me steeds door het hoofd, want man man man, wat régent het. 

Het kindergedicht stond in een groot boek met kindergedichten en verhalen. Hierin stond ook het gedicht Kindersproke met als eerste couplet:

Nacht is niet boos, als hij komt de nacht, maakt hij de hemel open.
En duizend sterren en sterretjes komen zacht,
op gouden voetjes aangeslopen..

Tenminste, zo herinner ik het me. Ik zie dat het gedicht online iets anders gaat. Dit kindergedicht kon mijn moeder wél helemaal opzeggen, want dat had zij ooit uit haar hoofd moeten leren, om op het toneel op school op te zeggen. Oef

Het boek met gedichten en verhalen stond bij mijn tante in de kast. Het viel bijna uit elkaar, zoveel was het gelezen vroeger. Mijn zus heeft het nu. Daar staat het beter dan bij mij, denk ik. En sja, met maar één exemplaar moeten er keuzes gemaakt worden. 

Gelukkig hebben we tegenwoordig internet. Wanneer een zin als deze door m'n hoofd spookt, hoef ik het alleen maar in te typen in een zoekmachine en kijk, daar heb je hem al:

Kindergedachten

Het regent – o wat regent het!

Ik hoor het uit mijn warme bed,

Ik hoor de regen zingen, –

Het regent, regent dat het giet –

Dat niemand daar nou iets van ziet

Van al die donkre dingen!

Het ruischt en regent en het spat –

Nou worden alle boomen nat

En plast het in de slooten, –

Het regent óver- óveral -!

O he! – daar loopt het zeker al

In straaltjes uit de goten!

Wat is dat gek en leuk geluid!|

Wat is het lekker om dat uit

Je donker bed te hooren: –

’t Is of de regen samen praat,

Of dat een kerel buiten staat

Te fluistren aan je ooren.

Nou druipt het in dat open gras –

Nou zal er wel een groote plas

Op alle wegen komen, –

Nou loopen nergens menschen meer –

Verheel je eens in zoo een weer -!

Daar wou ik wel van droomen.

En vroeg, morge’ in de zonneschijn,

Als dan de blaadjes zilver zijn,

Met druppeltjes bepereld –

Dan doe ik toch mijn eigen zin: –

Dan loop ik héél – en héél ver in

De schoongeworden wereld!

C.S. Adama van Scheltema (1877-1924)

uit: Eenzame liedjes (1906)

Iets meer enthousiasme over de regen, dan ik kan opbrengen, maar luisteren naar regen vanuit je warme bed is ook wat anders dan er doorheen moeten, denk ik dan maar. En nu ik het zo zie, moet ik toegeven dat m'n moeder sowieso het hele eerste couplet kon declameren. 

* Het boek voor de jeugd, zoals hier afgebeeld, is volgens mij het boek dat mijn moeder en tante hadden.