NS Publieksrpijs - lezen

"Gefeliciteerd! Je zit in de kernjury van de NS Publieksprijs 2017"

Ik heb de hele dag gestuiterd, toen ik dit bericht las. Weken eerder (voor m'n vakantie) had ik me al aangemeld, maar rekenend op een afwijzing, er verder niet meer zo aan gedacht. En toen.. dus toch!

Op woensdag 25 oktober werd ik, samen met 274 andere kernjuryleden, verwacht in Utrecht. Er was een avondprogramma, van 18.00 - 22.10 uur. Eerst verzamelen, eten en drinken bij Bar Beton op het Centraal Station. Vervolgens de officiële start met Jaap Jongbloed. Met onze rechterhand in de lucht een 'eed' afleggen met z'n 275-en, dat we eerlijk en getrouw de boeken zouden lezen en beoordelen. Jaap maakte er een originele eed van. Vanaf het station beneden ons keken veel mensen verwonderd op.

Ik hoop dat je van sportboeken houdt, appte een vriendin me..

We liepen achter een 'fanfare van drie personen' aan naar het perron, waar een speciale trein voor ons aankwam. In deze trein zouden we te horen krijgen welke boeken genomineerd zijn, maar op de NS Publieksprijs-app en bij De Wereld Draait Door waren ze al bekend gemaakt. Dat vond ik wel een beetje jammer, maar ach..

Welke boeken zijn het geworden?
Judas van Astrid Holleeder is het best verkochte boek tussen 1 juli 2016 en 1 juli 2017. Daarnaast is er nog Johan Cruijff - mijn verhaal, De wereld volgens Gijp door Michel van Egmond, Thomas Dekker - mijn gevecht door Thijs Zonneveld, De levens van Jan Six door Geert Mak en Huidpijn van Saskia Noort.

Ik moest even slikken. Drie sportboeken. Judas had ik het hele jaar al afgeweerd, hij is me diverse keren aangeboden, omdat het me gewoon niet interesseerde. Bleven over Geert Mak en Saskia Noort, twee boeken die ik wél op mijn 'wil ik nog lezen lijst' had staan, maar slechts één fictie. Gelukkig wel een thriller.

We mogen niet signeren

De boeken lagen in een leuke boekentas onder onze stoelen. Met de trein reden we naar Arnhem en weer terug, onderweg kwamen de schrijvers van de boeken langs om een stukje voor te lezen en vragen te beantwoorden. Signeren mocht beslist niet, maar een enkeling was toch zo brutaal hierom te vragen, en kreeg een handtekening.

Thijs en Thomas, wat een leuke mannen om te zien. Van hen hebben we helaas niet zoveel gehoord, omdat de microfoon niet helemaal goed werkte en ze net in het andere coupédeel zaten. Saskia Noort kwam bij ons in de coupé. Ze zat zelfs vlakbij me!

"Ik ben de Anita Witzier van de NS Publieksprijs", zegt ze, terwijl ze onze boeken signeert. Al meerdere keren was ze genomineerd, ook al een eer natuurlijk, maar ze heeft nog nooit gewonnen. Dit jaar zit ze ook als enige schrijver van fictie klem tussen drie sportboeken en twee portretten, zo merkt ze op. Erg jammer. Bij haar eerste nominatie was er alleen maar fictie. Een bijzondere verandering van koers in het leeslandschap, waar ze niet enthousiast over is.

Waarom weer Gijp?

Michel van Egmond won de NS Publieksprijs al twee keer eerder met Kieft en Gijp. Hij is het tegenovergestelde van Saskia Noort zou je dus kunnen zeggen, want volgens mij werd hij niet vaker genomineerd. Hij praat zo enthousiast over Gijp, die inmiddels een vriend geworden is, dat ik bijna zin krijg in dat boek. Aanleiding voor dit boek, was een emotionele gebeurtenis in het leven van Gijp. "In het echt is hij anders dan op tv". Dat hoop ik dan maar. Snel zet hij nog een krabbel in m'n boek.

Als je hem ziet voetballen, weet je hoe het moet

Omdat Johan Cruijff om begrijpelijke redenen niet langs kon komen, nam Viggo Waas het voor hem

waar. Viggo is fan van Cruijff, heeft hem gekend en zelfs wel eens met hem gevoetbald. Hij praat vol vuur over het boek en de man.

Geert Mak signeert niet. Dat mag niet, dus hij doet het niet. Hij vertelt wel heel enthousiast over z'n boek en de Jannen Six of is het de Jan Sixen? Geen idee. Omdat ik bij Kunstuur al eens wat over de geschiedenis van Jan Six gezien had, leek het boek me sowieso al interessant. 

Astrid Holleeder komt ook niet langs. Er zou een waarnemer zijn, maar ook die zien we niet in onze coupé. Ik vind het niet erg, want inmiddels ben ik best moe. Precies om 22.10 uur stopt de trein weer in Utrecht. Uiteraard op tijd, zoals Jaap Jongbloed al zei. Ik blijk met meerdere mensen uit het Noorden in het coupé te zitten en met z'n allen rennen we van perron vier naar twaalf, die er gewoon naast ligt, om onze trein nipt te halen. 

Op station Groningen duik ik in een taxi. Ik ben doodmoe en alles doet zeer. Geen zin om op de bus te wachten. Rond één uur ben ik thuis. Lange dag! Gelukkig heb ik de donderdag vrijgenomen. Helaas lig ik die hele dag met migraine op bed en vroeg ik me af of dit het waard was. Toen de hoofdpijn -eindelijk- afnam, vond ik van wel. Zes gratis boeken en een leuke ervaring!

Dit zijn de boeken. Wil je op één van deze stemmen, dan kan dat via deze link. Als jouw boek van het afgelopen jaar er niet bij zit, kun je ook op een ander boek stemmen, zolang deze maar oorspronkelijk in het Nederlands geschreven, en fictie of factie, is en duurder dan € 3,50.

Wat ik van de boeken vind, kun je verder lezen op mijn boekenblog. 

Harry Potter Exhibition

We wilden er graag heen, maar zagen een beetje op tegen de drukke dag, mijn dochter en ik; de Harry Potter Exhibition. Gelukkig is Utrecht niet onoverkomelijk ver weg. En natuurlijk gingen we. Samen met twee schoonzussen met de trein, dat zou het minst vermoeiend zijn, dachten we.

De reis
Gelijk in Groningen zat de trein, een extra lange dubbeldekker, al propvol, en dan waren wij ook nog op tijd. Doordat dochter de rolstoel mee heeft, besloten we op het balkon te blijven, waar toch ook klapstoeltjes zijn. Vanaf Assen staan er al mensen, bij Zwolle wordt het echt druk. Bij Amersfoort rijdt de trein niet verder in verband met een wisselstoring. Doorreizen kan wel, met de Sprinter Amersfoort-Utrecht of via Hilversum. In theorie dus. Want al die mensen uit de overvolle extra lange trein, moeten in een paar bescheiden Sprinters. Dat ging niet. Zodra de deuren openen, verdringen mensen zich voor de ingangen. Zelfs a;s we met rolstoel voor de deur staan, komen we geen centimeter vooruit. Schokkend. Na drie of vier pogingen besluit ik de expo te bellen, want de gereserveerde kaartjes waren voor een bepaalde tijd die we niet meer gingen halen. Zoveel is welduidelijk.

Gelukkig is schuiven geen probleem. Wij gaan dan ook eerst maar eten. De broodjeszaak is druk, gevuld met mensen die dezelfde keuze maakten als wij. De zaak kan het amper aan, er gaat iets niet helemaal goed met de bestelling, maar het is wél lekker. Ook is het gezetllig, dat er nog een vriendin van me langs komt waaien. Zij had ons met liefde naar de expo gebracht, maar haar man heeft de auto mee. Ik heb geluk met zulke vrienden!

Na het eten gaan we weer naar het perron, waar inmiddels politie gearriveerd is om het instappen in betere banen te leiden. Dit keer haln we de Sprinter naar Hilversum wél en de trein die ons verder naar Utrecht brengtt, wacht zelfs op ons, zodat dit stukje reis vlekkeloos verloopt. Ook het laatste stukje naar station Leidsche Rijn geeft geen problemen.

De expo
En oh, wat genieten we van de expositie! Het is rustiger, dan het om twaalf uur geweest was, dus ergens is later komen toch nog een geluk. Af en toe is het dringen, maar even op elkaar wachten is hier geen probleem.

De dikke dame

Bij de entree worden we ontvangen door een Harry Potter lookalike, die enkele kinderen indeelt met de sorteerhoed. Daarna lopen we langs de Hogwarts Express de echte tentoonstellingsruimte in. Eerst ontvangst met bewegende schilderijen, onder andere de dikke dame die een glas kapot wil zingen. Daarna kleding, die de acteurs droegen in de films, en alle objecten die in de films voorkomen. De bedden van Harry en Ron, maar ook alle toverstokken, een Quibbler, de ketting die Katie Bell kreeg, Hermeliens boeken, het tasje en veel en veel meer. Alles mooi verlicht, zodat ze mooi te fotograferen zijn, maar ook vooral goed te zien, terwijl we zelf door het duister lopen.

Erg leuk is ook Hagrids hut met zijn stoel, waarin je mag zitten. Of de gillende mandragora's, die je zelf uit de pot mag trekken. Gelukkig is Aragog, de enorme spin, zelf er niet, maar wel één van z'n kinderen, ergens in het donker, niet zo dichtbij dat ik er niet langs durf. Je mag ook zelf ballen gooien door Quidditch ringen.

Op het eind is er in de shop ook nog veel leuks te zien, maar alles was veel te duur. Behalve de t-shirts, daar heb ik er dus één van.

En weer naar huis...
Terug bij station Leidsche Rijn blijkt de lift naar het perron het niet te doen. Had ik al gezegd dat we geluk hadden dat dochter wél kon lopen? Een bereidwillige jongeman helpt de rolstoel de trap op te tillen. Gelukkig zijn ze er nog, die behulpzame mensen.

Overstappen op Utrecht Centraal gaat gesmeerd, het lijkt erop dat ook deze trein weer op ons wacht. De omroeper zegt dat we in de rechtstreekse trein naar Groningen zitten. Moe maar voldaan zakken we op zachte stoelen van de tweede klasse neer, nadat we de rolstoel onhandig een trapje opgesjouwd hebben, weer met de hulp van een jongeman. Helaas.. ook de terugweg gaat niet zo makkelijk als het zou kunnen. Het achterste treinstel blijft achter in Zwolle en ja, daar zitten wij in. Weer overstappen dus. Dit keer zakken we zuchtend op stoelen van de eerste klasse neer, die  minder comfortabel zijn dan je zou verwachten. Nee, daar hebben we geen kaartjes voor, maar we zijn te moe om ons daar druk over te maken. Bovendien hebben we wel wat van de NS te goed, vinden wij.

Mijn vriendin uit Amersfoort appt dat ze met haar gezin een Harry Potter avond gaan houden en hoewel we die stad nou éigenlijk wel hebben gezien, willen we terug. Nouja, grapje natuurlijk.
Op station Groningen worden we gelukkig opgewacht door m'n man. Moe maar heel erg voldaan gaan we naar huis. Stiekem willen we volgende week wel weer.

Thuis gourmetten we gezellig met het gezin en zo luiden we de Pasen in.

Sorteerhoed

'Daar staan ze dan' Marcel, Harry, Hermelien en Ron

Gruzielementen

Schilderijen kijken

Jeroen Krabbé zei eens dat de meeste mensen te kort naar een schilderij kijken. Iets van 3 seconden ofzo. Volgens hem moet je veel langer kijken (60 seconden? ik ben vergeten hoe lang) en daarbij ook voelen.

Woensdag was ik in het Drents museum. Er was niet direct een tentoonstelling die ik graag wilde zien, maar ik speelde chauffeur voor mijn dochter en als ik er dan toch ben, kijk ik natuurlijk graag rond. Even bij de boot van Pesse langs en het meisje van Yde, bijzondere vondsten uit het veen. En ik bezocht voor het eerst het 'Poppenhuis', weliswaar voor kinderen, maar echt leuk om te zien en horen hoe men vroeger leefde. Vooral de geluidseffecten gaven het een bijzondere sfeer.

Harry Muskee sloeg ik over. Ik weet niets van die man, misschien is het een bijzonder fenomeen, maar geen trekpleister voor mij. Zalen met schaaltjes, glazen en kannetjes zou ik ook zo voorbij lopen, maar ik werd binnengelokt door de fluitmuziek: dat speelde mijn opa vroeger. En eigenlijk waren die schaaltjes ook best mooi.

Na een bezoek aan het restaurant en de museumshop besloot ik toch eens bij de tentoonstelling over de 'Glasgow Boys' te kijken en ik werd aangenaam verrast. Precies de schilderijen, zoals ik ze mooi vind. Na een eerste snelle rondgang wist ik het zeker: dit wilde ik beter zien. Dit wilde ik vóelen, zoals Krabbé dat noemt. Maar inmiddels waren m'n benen al verzuurd en was lang staan voor een schilderij geen optie meer. Gelukkig heeft het  museum ook handige meeneemstoeltjes. Als je er niet op zit, kun je er in elk geval op leunen als op een wandelstok, zo ontdekte ik.

Welgemoed zette ik een stoeltje voor een groot schilderij van een partijtje tennis. Een onderwerp, zoals je ze niet veel ziet en zag. De meeste schilderijen waren toch landschappen met een kind of een herder. Volgens de tekst naast het schilderij zat er een verhaal in het verhaal. Dat wilde ik zien. Maar wat ik zag, waren voornamelijk ruggen. Ruggen van mensen die kennelijk ook geluisterd hadden naar Krabbé, want ze stonden veel langer dan 3 seconden voor het schilderij. En daar zat ik dan, op gepaste afstand op m'n stoeltje, naar ruggen te kijken.  Uiteindelijk viel dat wel mee hoor. Doordat er 1 of 2 ruggen voor me stonden, kon ik juist details van het schilderij beter bekijken. Tussendoor maakte ik snel een foto, zodat ik thuis nog wat details kon bekijken. Het verhaal in het verhaal, wat ook naast het schilderij beschreven stond, zag ik er niet aan af. Wel het spel van licht, de omgeving, die gesuggereerd werd, en de beweging van natuurlijk het tennisspel en de afbeelding.

Een ander schilderij waar ik een tijdje voor zat, was minder in trek. Een groot landschap met donkere wolken. Wat mij intrigeerde, was het water vooraan, glad als een spiegel. Heeft de schilder dit echt zo gezien? De donkere wolkenlucht associeer ik met wind (en regen). Hoe kan dat water dan zo spiegelglad zijn?

De Glasgow Boys wilden net als hun Franse voorbeelden graag buiten schilderen, 'En plein air', zoals dat genoemd wordt. Gezien het Schotse klimaat hadden ze er wel wat meer doorzettingsvermogen voor nodig, stond zeer terecht bij de informatie genoemd. Daar kon ik wel om lachen. Veel werd dus geschetst op locatie en in het atelier afgemaakt, uit het geheugen. Misschien daarom de tegenstrijdigheid in dat landschap.

Bij de informatie wordt meerdere malen over 'doorploegen' gesproken. Deed de tentoonstelling me daarom ook erg denken aan de Groningse schilders van 'De Ploeg'? Of was het, doordat ze in dezelfde periode schilderden? Toch gebruikten de Schotten meer detail, vooral op de voorgrond en de kindergezichtjes zijn soms fotografisch weergegeven, wat dan mooi afsteekt tegen het meer schetsmatige landschap op de achtergrond.

Had ik mij hier maar eerder in verdiept, dan kon ik langer (en op een rustiger moment) genieten van al dat fraais. Nu was mijn energie en concentratie eigenlijk wel op. De tentoonstelling is dit weekend voor het laatst, dus nog een keer bezoeken gaat niet lukken. Vanaf 28 februari is er weer iets anders, waarvan ik op voorhand weet dat ik het wil zien: de Maya's.

Lezen: 'echt' of digitaal?

"Ik heb liever een gewoon boek", is een opmerking die ik vaak krijg naar aanleiding van mijn e-reader. Ik snap dat. Niets is beter dan een gewoon boek, nouja.. een boekwinkel vol met gewone boeken misschien.

Dat begint al bij de kaft: de kleur, de afbeelding, hard of flexibel en het lettertype van de titel, al dan niet in reliëf. Het visitekaartje van je boek, wat trekt je aan en wat pak je minder snel vast. Dan heb je die specifieke boekengeur. Heerlijk! Bladeren door een boek is zo fijn. Je voelt het papier, ziet het lettertype en leest misschien af en toe een regel. En daar dan een hele winkel van vol is puur genieten.

Een echt boek zet je ook thuis in je kast, zodat visite kan zien wat je favoriete schrijver is. Bij iemand op bezoek is de boekenkast ook de eerste plek waar ik heenloop: wat leest deze persoon, hebben we dezelfde smaak? Zitten er nog boeken bij, die ik misschien ook eens moet gaan lezen? Wat raadt deze bekende mij nog aan?

"Als de e-reader of de tablet ooit definitief hebt papieren boek vervangt, waardoor op langere termijn de boekenkast uitsterft, resulteert dit in een onherstelbaar gemis aan zichtbaar vergelijkingsmateriaal op basis waarvan wij tot een goed gesprek kunnen komen", zo schrijft Kees van Kooten in zijn Boekenweekgeschenk 'De Verrekijker'. "Op visite in zo'n ongestoffeerd huis kun je moeilijk aan de gastheer vragen of u even op zijn iPad mag kijken wat hij de laatste tijd zoal gelezen heeft". Een boekenkast geeft een zeker karakter aan je woonkamer en geeft wat van de bewoner weg.

Vervolgens het lezen zelf. Ook dan zijn er voordelen aan een echt boek. Soms heeft een boek een plattegrond voorin. Of een stamboom. Of beide. Handig, als je wilt weten waar de hobbit nou precies langs ging om van Gouw bij Mordor te komen.  Of van wie Sensa ook alweer familie was en waar in Westeros ze nu ongeveer zit. Een passage er even weer bij zoeken 'Wat zei hij daar en daar nou precies?' Met een papieren boek zoek je dat vrij gemakkelijk weer op. Het staat ergens links of rechts en het gelezen deel was ongeveer zo dik. Met een e-reader kan dat, maar het is een stuk lastiger.

Dus ja, ik heb ook liever een echt boek, om vele redenen. De reden dat ik toch een e-reader heb, is het gemak. Hij past altijd in elke tas, door het speciale mapje beschadigt hij niet. Als ik een boek uit heb, heb ik nog een complete boekenkast bij me waar ik uit kan kiezen, netjes gesorteerd op categorie of schrijver. En, niet in de laatste plaats: je houdt hem zo  makkelijk vast.

Bij een echt boek krijg ik al snel kramp in de hand die het boek vasthoudt, zeker als het een dik boek is. En een boek moet je altijd open houden, een e-reader leg je voor je neer en valt niet dicht. Hooguit bladert hij door, als de hond er een oor op legt of als er buiten een stofje op waait. Vooral in bed, waar ik graag lees, is het vasthouden van een e-reader zoveel makkelijker dan een boek, zo ontdekte ik de afgelopen week weer toen ik het buzzboek las. Daarnaast is een digitaal boek ook nog eens goedkoper.

Sinds ik mijn e-reader heb, ben ik ineens weer meer gaan lezen en daar heeft het gemak zeker mee te maken. Mijn boekenkast heeft op deze manier zijn eindstadium bereikt, voller wordt hij niet. Ook zal wat ik lees geen aanleiding zijn voor sociale contacten in de trein, zo merkt Van Kooten nog op: "nooit meer die opwindende constatering dat een leuk mens tegenover u in de trein hetzelfde boek openslaat als waar u thuis in bezig bent" Hij komt vervolgens wel met een leuk idee, namelijk een e-reader, waarbij je aan de achterkant kunt zien in welk boek iemand aan het lezen is. Is de  nieuwsgierigheid in bus, trein of op terras weer bevredigd en valt er misschien zelfs een gesprek over aan te knopen. Over het verschil tussen een e-reader en een echt boek, bijvoorbeeld.

Teveel

Ik had het natuurlijk kunnen weten. Ik loop al een tijdje met de pijn en vermoeidheid, je zou zeggen dat ik niet in deze valkuil zou stappen, maar ach.. ik heb vakantie, was (redelijk) uitgerust en waarom niet? Dus ging ik maandag samen met m'n moeder naar haar zieke zus in Brabant en dinsdag met mijn eigen zus naar Leeuwarden om een museum te bezoeken.

Wat ik natuurlijk niet kon voorzien was dat ik slecht zou slapen, van zondag op maandag. Wat ik wél kon voorzien, is dat maandag van 7 tot 7 onderweg en dinsdag weer vroeg op veel is. Dat de ene dag vele kilometers autorijden om de volgende dag de hele dag te lopen ook niet slim is. En vooral veel.



Allerlei gebrei

Maar het is zo leuheuk. En zo gezéllig. En waarom dan niet.. Nou, dat weet ik dus vandaag.
 

Na een gezellige dag met mijn moeder, had ik een hele gezellige dag met mijn zus en haar oudste dochter. We keken onze ogen uit en deden ideeën op bij de tentoonstelling over Breien in het Fries Museum. Ook bezochten we nog gevonden goud in de terpen van Friesland en de bijzondere tentoonstelling Harrekrammele van kunstenaar Machiel Braaksma. Klein maar erg speciaal!

Het was helaas even zoeken waar we konden lunchen, aangezien de ene gelegenheid vol was en de meeste andere gesloten. De tentoonstelling Body Worlds in het Natuurmuseum sloegen we over. Daar stond me een rij! Dus gingen we winkelen. Eventjes hield ik dat nog vol, maar toen besloot ik verstandig te zijn. Nouja.. besloot.. lopen ging gewoon niet zo meer.


Harrekrammele

Dus nam ik met spijt in het hart afscheid van mijn zus en nichtje en vertrok weer naar het station. Gelukkig is het niet zo'n lange reis en gelukkig kwam de bus snel.

De prijs voor deze dagen betaalde ik vandaag. Gelukkig kon ik redelijk uitrusten, hopelijk gaat het morgen weer beter.