Fernweh

Zodra het weer kouder en natter wordt, en de dagen korter, groeit mijn verlangen naar andere oorden. Warmere oorden. Fernweh, noemen ze dat in het Duits. Fernweh is het tegenovergestelde van heimwee, dat verlangen naar huis betekent. Fernweh is meer het verlangen naar verre en onbekende oorden. 

 Vijfendertig jaar geleden was dit mij nog onbekend. Het koudere weer was bij mij niet favoriet, op regen en sneeuw mopperde ik veel en veelvuldig, maar het echte fernweh kende ik niet. Op zich is het dat nog steeds, want mijn verlangen is niet zozeer naar ónbekende oorden, als wel naar warme oorden. Die mogen best bekend zijn, als het er maar warm is. 

Het liefst zou ik nu, op dit moment, in de auto stappen en naar Portugal rijden. Daar is het nu zonnig en tegen de dertig graden. Heerlijk. 9 oktober 1990 stapte ik in het vliegtuig naar het Caribisch gebied. Mijn zus werkte daar en ik zou dat ook gaan doen. Helaas was het een slechte timing. De eerste Golfoorlog zorgde voor minder toerisme en dus inkomen. Na krap een half jaar zat ik op het vliegtuig terug naar huis, niet genoeg verdiend om er langer te blijven. Dat jaar begon mijn verlangen naar warme winters, waar dan ook. Vandaar ons huisje in Portugal. 

Kijk, drie jaar terug zat ik hier. Heerlijk toch?  

Helaas was dit 👇 wat we toen de rest van de week hadden. Nat, voor de tijd van het jaar.  

Maar alsnog zou ik nu dus graag die kant op gaan. Wanneer je naar je eigen plekje onder de zon verlangt, is het misschien toch eerder heimwee. Heimwee naar m'n 'home away from home'. 

Gelukkig schijnt vandaag hier in elk geval ook de zon. 

 

Warm hè

"Wel lekker hè, dat het weer wat afkoelt", zegt een collega tegen mij. Ruim vijftien jaar werken we nu samen, maar dat ik juist van warm weer houd, dat kunnen sommige mensen maar niet bevatten. Denk je dat ze je wel zullen kennen....

Nee, ik vind het niet lekker dat het afkoelt. Was juist zo blij met het warme weer. Eindelijk! Volledige blauwe lucht en volle zon hebben we amper gehad, maar in elk geval warm. En dan koelt het na een paar dagen alweer af. Juist in het weekend, wanneer we vrij zijn. 

"Het kan ons niet warm genoeg zijn", zeiden man en ik altijd, maar daar zijn we na een aantal dagen vierenveertig graden in Portugal een beetje van teruggekomen. Toch nog liever dat dan twintig graden en regen. 

Ja, ik weet dat er mensen zijn die heel veel moeite hebben met dat warme weer en dat vind ik echt heel vervelend voor ze. Voor die mensen moet het toch een troost zijn, dat de hele warme dagen amper voorkomen in Nederland. Bij hoge uitzondering hebben we dit jaar een tweede hittegolf. Dus qua echt warme dagen hebben we er, wat..., veertien in een jaar? En dan niet eens aaneengesloten, altijd afwisseling met koelere dagen. 

 

De warmte heeft ook zeker een positief effect op mijn lijf en pijn. Een paar jaar terug merkte ik in Portugal dat alle spieren in mijn lichaam ontspannen waren. Een voor mij ongekend gevoel. Normaliter moet ik meerdere keren per dag een aantal spiergroepen langs om ze actief te ontspannen. Bij nek en schouders, bijvoorbeeld. Nou kun je denken dat deze totale ontspanning natuurlijk bij vakantie hoort, maar terug in Nederland viel mij dezelfde ontspanning bij temperaturen boven de dertig graden op. Tussen de twintig en vijfentwintig vind ik het, zeker met wind, vaak alweer wat frisjes. Dat slaat ook nergens op, weet ik ook wel, maar zo werkt dat bij mij. Als het nog kouder wordt, merk ik dat m'n lichaam verstrakt. De hele winter zo'n beetje dus.

"Tegen kou kun je je kleden", wordt ook vaak gezegd. Maar als je alleen katoen kunt dragen, valt dat nog best tegen. Bovendien, ik wíl me niet kleden. Zeker niet in dikke lagen katoen. Ik loop het liefst met zo min mogelijk kleren aan, daarom heb ik het graag warm!

"Het moet zo warm zijn, dat het zweet je uitbreekt wanneer je in de schaduw zit en een bladzijde van je boek omslaat", zo zei ooit een andere collega. Met hem werkte ik nog geen jaar, maar hij snapte het. 

 

 

Tuinkamer, planten en vorst

Vroeger had je bij landhuizen en kastelen de Oranjerie. Hierin werden 's winters de citrusbomen en andere exotische planten gezet, die in de zomer in grote potten in de tuinen stonden. Deze bomen kwamen uit het Mediterrane gebied en waren niet winterhard. De Oranjerie had een een groot raam op het zuiden, om zoveel mogelijk zonlicht en -warmte op te vangen. Er stonden bakjes met water in. Zodra hier een laagje ijs op kwam, werden er kleine kacheltjes gestookt, zodat de vorst nét uit de Oranjerie bleef. De naam Oranjerie verwijst naar de sinaasappelbomen of 'oranjes'. 

Tenminste, zo heb ik het ooit geleerd. Ik heb de wikilink niet goed genoeg doorgelezen om te zien of deze het tegenspreekt. 

Ik heb een tuinkamer. Hierin staan een citroen-, sinaasappel-, limoen- en mandarijnenboompje. Een heuse oranjerie, zo zou je kunnen zeggen. De mandarijn is zelf gezaaid, de rest voor een klein bedrag gekocht. Er staat ook een olijf en, mijn pronkstuk, een granaatappel. Deze granaatappel is niet mijn pronkstuk omdat hij zo geweldig mooi is, maar omdat ik hem uit zaad opkweekte in 1996. Van tientallen zaailingen is deze als enige over. Lange tijd hield ik hem klein (zie foto) maar nadat ik las dat er pas bloemen komen als je niet snoeit, heb ik hem uit laten groeien. Er hebben nog steeds geen bloemen in gezeten. 

Over de winterhardheid van de granaatappel spreken boeken en websites elkaar tegen. Daarom haalde ik mijn 'boompje' (inmiddels wel vijf keer zo groot als op de foto hiernaast) vorig jaar in huis toen het ging vriezen. Maar dat was pas in januari, of later zelfs. Nu is het al koud (stervenskoud) in december. Nu de plant al binnenhalen lijkt me niet zo'n goed idee. Vooral ook, omdat de woonkamer eigenlijk veel te warm is voor deze plant en hij is inmiddels te groot en zwaar om op zolder te zetten, waar de temperatuur meer geschikt is voor overwintering (ook koud dus).

Dit jaar heb ik de pot ingepakt in de kussens van de tuinstoelen en vlak voor het raam bij onze woonkamer gezet. In de tuinkamer heb ik twee bakjes met water staan: één bij het raam aan de tuinkant en één bij de granaatappel in. Vanmorgen, na een stevige nachtvorst (-8), was het water in het bakje aan de tuinkant stijf bevroren. Het water bij de granaatappel niet. Hoezee! Op het water in de twee gieters, halverwege, lag een dun laagje ijs. 

Nu twijfel ik wel een beetje wat ik met de citrusplanten moet doen. Eigenlijk wil ik ze naast de granaatappel aan de woonkamerkant zetten, maar ze hebben dopluis. Zouden deze in de winter overlopen en de granaatappel besmetten? Of ga ik erop gokken dat ze dit wel overleven zo? De mandarijn heeft het vorig jaar ook gered, tenslotte. Net als de ficus, de orchidee en de aloë. Momenteel staat de lidcactus uit het huis van m'n moeder gewoon bijna te bloeien! 

Ziehier vooraan de ingepakte granaatappel, inmiddels wel gesnoeid. De lidcactus op de voorgrond staat binnen. Inmiddels heb ik de houtwol (of papiersnippers) uit m'n kerstpakket gebruikt om ook de bovenkant te beschermen.

We hebben overigens wel een elektrische kachel in de tuinkamer, maar deze hangt qua verwarming niet handig, namelijk vlakbij de deur aan de muur. En eerlijk gezegd vind ik het zonde om energie en geld te verspillen om planten voor bevriezing te behoeden. Of eigenlijk: om de granaatappel hiervoor te behoeden, omdat ik die al zolang heb. M'n pronkstuk. 

Trek maar een trui aan

Ze zijn er elk jaar weer, maar dit jaar zie ik het nóg vaker; de 'challenges' om je verwarming zo lang mogelijk uit te laten. Ik kan hier nooit zoveel mee. Het ene huis is het andere niet.  Degene die hard en triomfantelijk roept nog geen verwarming aan te hebben, kan het nog maar zo 20 graden hebben in huis, terwijl de ander mét verwarming aan het misschien tot een net niet comfortabele 19 brengt. 

De mensen, die hun verwarming vrij lang uit kunnen laten, zeggen ook 'ik trek gewoon eerst een trui aan'. Ehm, ja. Dat doe ik altijd al? Ik had geen Spartaanse opvoeding, maar als wij het koud hadden moest er toch éérst een trui aan. Voor mij is dat dus niet echt dé oplossing om geen verwarming aan te hoeven zetten. Het verbaast mij wel dat dat als eerste optie gegeven wordt. 

Natuurlijk komt hier een hoop frustratie bij mij bij kijken, want ik kan dus  niet tegen die dikke truien. En wol of fleece houdt gewoon veel beter warm dan katoen. Waar ik wél tegen kan is dikke sokken. En die kocht ik vandaag. Dat helpt ook. 

Verder springt onze verwarming automatisch aan, wanneer het in huis onder een bepaalde temperatuur komt. Dat is vaak nét iets te koud voor mij, maar ik probeer het nu zo te laten. Ik was al bezig met 'afharden'. 

Booster

Het gaat er veel over in de media, de 'boosterprik' en ja, ik kan niet wachten tot ik aan de beurt ben. Toch is er ook sprake van een andere booster, die steeds weer genoemd wordt: kou. 

Vorig jaar schreef ik hier ook al over. Dit keer word ik getriggerd door een artikel op Gezondheidsnet.nl: 9 positieve effecten van kou op je lichaam. Ik kan het  niet laten dit tóch weer te lezen, want is het nou écht gezond, zijn er nieuwe inzichten en wat kan ik doen? Om met mijn tweede vraag te beginnen: nee, er lijken zo geen nieuwe inzichten te zijn, maar de oude inzichten zeggen nog steeds dat koudetherapie gezondheidsvoordelen lijkt te hebben. Met nadruk op lijkt.

Ik durf het bijna niet te zeggen, maar ik douche tegenwoordig koud. 

WAT? 

Ja, ik had het zelf ook niet verwacht. Deze gekte startte tijdens onze vakantie in Portugal. In plaats van wachten tot het water warm was, stapte ik er vaak alvast onder, om vervolgens klaar te zijn voordat het water echt opgewarmd was. Thuis ging ik hiermee gewoon door en nu douche ik dus koud. Dit heeft als bijkomend voordeel dat het energie en water bespaard, want het douchen is niet alleen aanmerkelijk korter, ook wordt er geen water verspild tijdens het opwarmen. Alleen m'n haren was ik onder een warme douche. Dat is ongeveer één keer per week.

En wat merk ik nu van de voordelen?

Ik vind het moeilijk te zeggen. Merk ik er wat van?

Oké, ik heb het minder koud. Sinds de hond overleden is, hebben we geen kleden meer op de bank liggen waar ik altijd onder kroop, en ik heb er nog geen behoefte aan gehad. De verwarming is ook nog niet omhoog gezet. Op zich is dit opmerkelijk te noemen. Ook bij m'n moeder heb ik nog niet over haar kamertemperatuur geklaagd, die ergens tussen de zestien en zeventien graden is. Ik draag wel een trui, maar geen extra shirt eronder of vest erover, wat ik voorgaande jaren wel deed. Maar goed, het is ook nog geen winter. We hebben wel vorst gehad, maar de echte kou moet nog komen. 

Het is wel zo, dat ik hierdoor vaker in een wat lagere temperatuur verblijf, rond de achttien graden, dan voorheen. En dat zou dus al die goede effecten van een koude douche moeten versterken. Dagelijks een (aantal) uur in zeventien graden is nog beter. Brr

Mijn eczeem is momenteel niet echt aanwezig. Soms een plekje en dat smeer ik vrij makkelijk weg. Maarja, het is dus ook nog niet echt droog/koud geweest. 

Pijn heb ik wel. De afgelopen periode was dat juist erger. Spierpijn, knieën, handen en hoofdpijn. Het wisselt elkaar af en soms heb ik het allemaal ineens. 

Daarnaast heb ik niet meer energie en, een ander voordeel waar ik écht wat aan zou hebben, ik val niet af. En ja, buiten de koude douches doe ik daar wél moeite voor door te letten op mijn eten en mijzelf in beweging te zetten. Het is niet zo dat ik wonderen verwacht van die douche. Mijn humeur is niet stralender dan voorheen, ziekteverzuim is niet minder (in verband met hoofdpijn) en hoe het met de weerstand is? Geen idee. Ik had al nooit griep. Covid is gelukkig ook nog aan onze deur voorbij gegaan, maar daarvoor neem ik toch maar die boosterprik. En ik blijf koud douchen. Baat het niet, schaden doet het ook niet. 

 

Koud

 

"Zag je van de week dat programma op tv, waarin mensen een koudetherapie gehad hebben?", vraagt mijn moeder aan mij. We zitten bij haar aan het ontbijt. Ik heb een t-shirt, trui en vest aan, alsmede een joggingbroek, sokken en sloffen. Zij zit met een dunne ochtendjas luchtig omgeslagen. Het is 16 graden in de kamer en ze vindt het wel aangenaam zo. Ik heb het koud. 

Kennelijk was er afgelopen week wat op de tv over de methode van 'Iceman', Wim Hof. De man die in een poolzee onder het ijs door zwemt met alleen een zwembroek aan, die rustig een anderhalf uur in een bak met ijs zit of op blote voeten de Kilimanjaro beklimt. Intrigerend. Bij het programma was een man, die een aantal jaren terug niet kon lopen door de reuma maar na deze 'Iceman-methode' weer alles kan én geen medicatie meer nodig heeft. Je zou je toch gelijk in willen schrijven, als het maar niet zo koud was.

Inderdaad had ik wel eens gehoord dat mensen profijt hadden van deze methode. Hier wordt ook onderzoek naar gedaan, begreep ik. Zelf heb ik vorig jaar vanaf de zomer steeds koud afgedoucht. Ik leek het minder koud te hebben vorig winter, maar of het daaraan lag? Tegen pijn en eczeem, waarvoor ik eraan begon, hielp het in elk geval niet. En nadat ik bij de dermatoloog ben geweest en nog maar 2x per week mocht douchen, besloot ik dat toch vooral niet koud te doen. Ook niet te heet, natuurlijk, want dat is helemaal slecht voor mijn huid.

Ik reageer enigszins afwijzend op m'n moeder, zoals ik bijna altijd reageer als weer iemand een geweldige therapie aanraadt, waar zoveel mensen mee geholpen zijn. Therapieën, diëten, pillen, kruidenmengsels. Er is altijd wel iemand, die weer iemand kent die dit of dat gedaan had en dat híelp. En dan kijkt men je vaak raar aan, dat je niet gelijk opspringt om een telefoonnummer te zoeken van betreffende therapeut, de leefregels van betreffend dieet of het plantje, waar een ander zo'n baat bij had. 

M'n moeder haalde haar schouders op. Het is duidelijk dat zij vrijwel geen last heeft van kou. Ze vindt dan ook dat ik zoiets best eens zou mogen proberen, als koukleum. Maar wat mij altijd opvalt, bij een succesmethode: je hoort nooit over mensen, bij wie het niet werkt. Alleen succesverhalen, maar vaak helpt iets voor een aantal mensen, terwijl het voor andere mensen juist niet werkt. Misschien zijn dat er nog veel meer, geen idee. Anders zou de regulieren gezondheidszorg er wel wat mee gaan doen, denk ik. 

Omdat ik toch nieuwsgierig ben, google ik maar eens op de Ice-man. De eerste hits zijn direct al negatief. Kritische programma's namen hem onder vuur en er schijnen door zijn methode doden te zijn gevallen. Wow.

Toch vind ik ook de resultaten van een onderzoek van het Radboud MC uit 2014, waaruit blijkt dat de methode wel degelijk positief kan werken. Vooral bij ontstekingen in het lichaam, waardoor eerder genoemde man met reuma er waarschijnlijk baat bij had. Ik heb geen ontstekingen. De website Skepsis is kritisch. Dat moet ook wel met zo'n naam. Ook hun reactie is van 2015, trouwens. Het nieuwste artikel, van maart 2020, dat ik zo kan vinden staat op Bedrock. Hierin wordt ook de onderzoeker van het Radboud weer aangehaald, die nog steeds enthousiast is. 

Steeds meer Ice-man fans: Ondertussen wordt de groep met aanhangers van Wim Hof steeds groter. Er komen verhalen naar boven van astmapatiënten die na de training geen puffers en medicijnen meer nodig hebben. Van mensen die nooit meer griep hebben en zich geestelijk steeds jonger voelen. En van mensen die hooikoorts hadden en dankzij de methode nooit meer medicijnen gebruiken noch symptomen hebben. (quote www.bedrock.nl)

Gezien deze quote, moet ik de methode misschien toch eens overwegen. Geen astma en hooikoorts meer. Het klinkt geweldig. Griep heb ik sowieso al nooit. (ik hoop dat ik deze weerstand ook tegen corona heb) Gelukkig lijkt de positieve invloed van de methode vooral uit de ademhaling te komen en niet zozeer uit het koude water (als ik het goed lees) Misschien dan eerst maar eens gaan mediteren. En koud (af)douchen, want wat minder last hebben de kou lijkt me aan het begin van de winter ook wel fijn, als eerste positieve gevolg van welke methode dan ook. 

Gelukkig had m'n moeder met kerst gewoon de verwarming wat hoger gezet. 

Tegen kou kun je je kleden

Ik heb een hekel aan kou. Ik haat kou wil ik nog niet zeggen, maar er zijn dagen dat het in de buurt komt. Niet alleen vind ik kou vervelend, ik krijg er ook meer pijn van. En eczeem, doordat de lucht droger is.

Door internet kwam ik erachter dat er ook mensen zijn, die een hekel hebben aan warm weer. Dat is het mooie van internet, dat je er achter kan komen dat er mensen zijn, die totaal anders dan jij denken en voelen. Niet van warm weer houden ligt mijlenver buiten mijn belevingswereld, maar ja.. er zijn ook mensen die niet van chocolade houden, dus kennelijk is alles mogelijk.

Een veel gehoorde opmerking is, dat je je tegen kou tenminste kunt kleden. Daar komt dan mijn volgende pijnpunt: Ik niet. Ik kan niet tegen polyester of acryl, wel tegen sommige viscose en verder  alleen tegen katoen. En kleren kopen van katoen is lastig. Niet onmogelijk, wel lastig. Zelfs zomers. Wárme kleren kopen van katoen is nóg lastiger, tegen het onmogelijke aan. Een muts draag ik dan ook niet, handschoenen alleen als het vriest en bij een winterjas koop ik de eerste, die in elk geval geen rare boorden heeft, polyester of acryl tegen de huid aan, en die past. Gelukkig vond ik op de markt een katoenen omslagdoek, die het goed doet als sjaal.

Waar andere mensen een kledingzaak inlopen en kijken naar wat ze leuk vinden, stel ik mij zo voor, kijk ik eerst rond met 'wat is hier mogelijk van katoen'. En dat kan behoorlijk tegenvallen. En daarbinnen is er niet altijd wat dat ik leuk vind. Zo loop ik met bloemetjesshirts, die niet mijn smaak zijn maar in elk geval mijn kleur (zwart met accenten) en van katoen. Het zalmroze vest met groot Reebok voorop van vandaag is zelfs dat niet, maar komt het het dichtst bij de mogelijkheden.

Hoewel ik me bij winterkleding nog kan voorstellen dat puur katoenen kleding vinden lastig is, vind ik het zomers bizar. Katoen is namelijk luchtig en veel prettiger met warm weer. Katoenen onderkleding is ook lastig te vinden. Zelfs bij de Hema, die toch ooit bekend stond om de 'degelijke katoenen onderbroek', moet je er steeds meer naar zoeken. Fleurig, stretch en naadloos is 'in', jammer dan als dat niet van katoen is. Voor mij dan, kennelijk verkoopt het goed.

Doordat ik zo moeilijk kleding kan vinden, heb ik niet veel variatie in mijn kledingkast, al zeker niets volgens de laatste mode, en draag ik alles totdat het echt versleten is. Qua consumptiegedrag zit ik dus noodgedwongen goed. Challenges als 'dit jaar geen kleding kopen' zijn aan mij ook niet besteed, want ik koop alleen als ik wat nodig heb, pas dan ga ik op zoek. Dat is eigenlijk te laat, dat begrijp ik, maar zo doseer ik mijn "er is nooooit leuke katoenenkleding"-frustratie een beetje.

Gelukkig is er nu internet. Ik hoef voor vesten geen uren meer van winkel naar winkel te sjouwen, met veel pijn tot gevolg. Inmiddels heb ik 3 katoenen truien gevonden en daarvan 2 besteld. (de derde doe ik volgende week, dan is het loon weer binnen) Hopelijk past het. Voor mijn zomerkleding moet ik helaas wel de stad in. Bij een trui ga ik er gewoon van uit dat hij past, met een jurk of broek is dat alweer lastiger. Ik zie er nu al tegenop. Gelukkig is het dan niet meer zo koud als nu.

(De kleding op de foto is gekocht in mei 2014 en draag ik nog steeds. Ook toen schreef ik een blogje over mijn kledingaankoopfrustratie)